الشيخ الصدوق ( مترجم : تهراني )
79
علل الشرايع ( فارسي )
حضرت فرمودند : اين نماز تطوّع و مستحب است براى شما و فريضه زائد مىباشد براى انبياء عليهم السّلام آيا مىدانى چرا تطوع مشروع گرديد ؟ عرض كردم : فدايت شوم نمىدانم . حضرت فرمودند : براى اين مشروع شده كه اگر در نمازهاى واجب نقصانى باشد نافله بر فريضه خوانده شده و اداء مىگردد تا آن را تكميل و تتميم نمايد ، حق تعالى به نبىّ مكرّمش صلَّى الله عليه و آله و سلم مىفرمايد : * ( وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِه نافِلَةً لَكَ ) * ( مقدارى از شب را بيدار و متهجّد باش و نماز شب خاص تو است ، باشد كه خدايت تو را به مقام محمود « شفاعت » مبعوث گرداند ) . حديث ( 2 ) پدرم رحمة الله عليه از سعد بن عبد الله ، از ايّوب بن نوح ، از ابن ابى عمير ، از هشام بن سالم ، از محمّد بن مسلم ، وى مىگويد : حضرت ابو عبد الله عليه السّلام فرمودند : بسا نماز بنده نصف يا ثلث و يا ربع و يا خمسش بالا مىرود و بالا نمىرود از نماز مگر همان مقدارى كه بنده آن را با حضور قلب خوانده و انجام داده فلذا بندگان مأمور شدهاند به خواندن نوافل تا بدين ترتيب نقائص از فرائض خود را تتميم و تكميل كنند . حديث ( 3 ) على بن حاتم از قاسم بن محمّد ، از حمدان بن حسين ، از حسين بن وليد ، از عبد الله بن حمّاد ، از عبد الله بن سنان ، از حضرت ابى عبد الله عليه السّلام ، وى گفت : محضر مبارك امام عليه السّلام عرض كردم : براى چه رسول خدا صلَّى الله عليه و آله قبل از فريضه ظهر هشت ركعت نماز و قبل از فريضه عصر نيز هشت ركعت ديگر واجب فرمود « 1 » و چرا آن حضرت در وضوء مغرب ترغيب كامل مىفرمود و نيز چرا آن حضرت چهار ركعت نماز بعد از فريضه مغرب واجب فرمود و چرا نماز شب را در آخر شب مىخواندند نه در ابتداء آن ؟ حضرت فرمودند : مشروع نمودن نوافل به خاطر تأكيد فرائض مىباشد چه آنكه اگر نماز مردم فقط همان چهار ركعت ظهر مىبود قطعا به آن استخفاف مىكردند به حدّى كه بسا وقت مىگذشت و آن را انجام نمىدادند ولى وقتى غير از فريضه نماز
--> « 1 » - مقصود از « وجوب » استحباب مؤكّد است و به فرموده مرحوم مجلسى اين استعمال در اخبار شايع مىباشد .